Przyczyna endometriozy jest nieznana, lecz wysuniętych zostało kilka teorii na ten temat. Endometrioza jest zagadkową chorobą hormonalno-immunologiczną, atakującą dziewczynki oraz kobiety w wieku rozrodczym. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „endometrium”, oznaczającego śluzówkę macicy. Tkanka ta, wyściełająca jamę macicy, narasta się i złuszcza co miesiąc w czasie cyklu miesiączkowego.

Przy endometriozie, komórki tej tkanki narastają poza macicą w różnych częściach ciała. W miejscach poza macicą tkanka śluzówki rozwija się w tzw. „narośl”, „guzy”, „wszczepy”. Narośle śluzówki macicy umiejscawiają się najczęściej w jamie brzusznej – obejmując jajniki, jajowody, wiązadła podtrzymujące macicę, przestrzeń pomiędzy pochwą a odbytnicą, zewnętrzną część macicy oraz otrzewną miednicy. Czasami narośl można znaleźć w bliznach pooperacyjnych jamy brzusznej, na jelitach, w odbytnicy, na pęcherzu, w pochwie, na szyjce macicy oraz na sromie (tj. na zewnątrz narządów rozrodczych). Narosty śluzówki macicy znajdywano również poza jamą brzuszną: w płucach, na ramieniu, udzie i innych miejscach, lecz są to rzadkie przypadki. 

Czytaj też: Czy chorujesz na endometriozę?

Teorie

Teoria zahamowanej menstruacji lub migracji jajowodowej zakłada, że podczas miesiączki część złuszczonych komórek śluzówki macicy przechodzi przez jajowody, zagnieżdża się w jamie brzusznej i rozrasta. Niektórzy eksperci uważają, że u wszystkich kobiet dochodzi do zatrzymania części komórek miesiączkowych i tylko problemy z systemem odpornościowym i/lub problemy hormonalne pozwalają tym komórkom się zagnieździć i rozrastać w organizmach kobiet, które zapadają na endometriozę.