Za pomocą wziernika i szpatułki lekarz pobiera komórki pokrywające narząd rodny. Następnie rozprowadza się je na szkiełku mikroskopowym, utrwala i niejednokrotnie barwi, a następnie ocenia pod mikroskopem. Na wynik z reguły trzeba czekać. W zależności od laboratorium jest to okres od 2-3 tygodni.

Cytologia może być wykorzystywana w różnych celach. Najważniejsze jej zastosowanie dotyczy profilaktyki przeciwnowotworowej. Umożliwia ona wczesne wykrycie raka szyjki macicy. Dostarcza ona także informacji o florze mikrobiologicznej pochwy. Raz w roku powinny je wykonywać wszystkie kobiety, które rozpoczęły współżycie lub wszystkie od 18-22 roku życia. Badanie wykonuje się w pierwszej połowie cyklu miesięcznego.

Polecamy: Ból głowy i seks

W zależności od cech komórek ocenianych w rozmazie, zalicza się je do pięciu grup cytologicznych:

• Grupa 1 - mówi nam o prawidłowym stanie komórek nabłonka, niewielkiej liczbie krwinek białych zależnej od fazy cyklu. Taki wynik pozwala nam na rutynowe przeprowadzenie kolejnego badania za rok.

• Grupa 2 - daje nam informacje o stanach zapalnych i zmianach wstecznych (zanikowych - u starszych kobiet). Liczba krwinek białych jest duża. Taki obraz uznaje się za niepodejrzany, ale wymaga kontroli po zakończeniu leczenia przeciwzapalnego.

• Grupa 3 - to wynik dodatni. W rozmazie stwierdza się komórki dysplastyczne (nieprawidłowe). Taki wynik wymaga kontrolnego badania w krótkim czasie. Gdy zmiany się utrzymują należy pobrać celowane wycinki tarczy części pochwowej. Do tej grupy zalicz się także ciężki zmiany zapalne, zakażenia wirusowe.